Stand van zaken

Om te komen tot een optimale grensoverschrijdende spoorinfrastructuur in North Sea Port is er, met steun van de Europese Unie, een aantal studies gestart waarin in kaart wordt gebracht wat er nodig en hoe dit gerealiseerd kan worden:

Studie 1: Vervoers- en capaciteitsanalyse
Studie 2: Risico- en gevoeligheidsanalyse
Studie 3: Studie naar technische aspecten
Studie 4: Landgebruik en ruimtelijke ordening
Studie 5: Geotechnisch bodemonderzoek
Studie 6: Milieueffectbeoordeling
Studie 7: Grensoverschrijdende analyse van maatschappelijke kosten en baten
Studie 8: Studie naar personenvervoer per spoor
Studie 9: Onderzoek naar spoortrajecten op North Sea Mediterranean en Rhine Alpine corridors
Studie 10: Financiële studie over PPP-aanpak en DBFME
Studie 11: Financiële studie over EIB-financiering

Inmiddels zijn zes onderzoeken afgerond, namelijk de vervoers- en capactiteitsanalyse, het onderzoek naar het potentieel van personenvervoer per spoor in het havengebied en de studie naar technische en omgevingsaspecten (studies 3 tot en met 6 gecombineerd).

In de volgende fase van het onderzoek worden de maatschappelijke kosten en baten van de spoorverbinding onderzocht. De resultaten van dit vervolgonderzoek worden medio 2019 verwacht.

Techniek en omgeving

Studies 3 t/m 6 zijn in één onderzoekscluster uitgevoerd. In februari 2018 is het eindrapport daarvan opgeleverd. Deze studies, uitgevoerd door Arcadis, hebben betrekking op de techniek en omgevingsaspecten van mogelijke oplossingsrichtingen. In de studies zijn de haalbaarheid, effecten en risico’s bepaald van de volgende infrastructurele elementen:

  • Noordelijke aansluiting Zandeken & uitbreiding bundel Zandeken
  • Gelijktijdigheid Wondelgem
  • Zuidoostboog bij de Sluiskilbrug
  • Spoorverbinding tussen Axel en Zelzate
  • Spoorverdubbeling tussen Wondelgem en Zandeken
  • Noordwestboog bij de Sluiskilbrug

In de technische studies is naar de individuele infraelementen gekeken, zonder hun onderlinge samenhang. Het onderzoek is bedoeld om de kosten, effecten en haalbaarheid van deze maatregelen inzichtelijk te maken. Op basis van de MKBA, die in de volgende fase wordt uitgevoerd, kan worden bepaald op welke maatregelen, in welke combinaties en met welke prioriteit daadwerkelijk wordt ingezet.

 

Potentieel personenvervoer

Uit twee recente studies, uitgevoerd door de ingenieursbureaus Goudappel Coffeng en Mint, blijkt dat het reizigerspotentieel via het spoor tussen Gent en Terneuzen vergelijkbaar is met soortgelijke grensoverschrijdende regionale spoorlijnen. Uit de studies blijkt dat de spoorlijn tussen Gent en Terneuzen een dubbele functie heeft: als voorstadsnet van Gent ter ontsluiting van onder meer de nabije woonkernen Oostakker, de Kanaaldorpen en Zelzate en als ontsluiting van de haven. Om daadwerkelijk het potentieel aan werknemers van het havengebied aan te spreken, zijn verdere flankerende maatregelen nodig. Algemeen gesproken bestaat er een potentieel van 2 à 3.000 ritten (personen) per dag, ofwel 700.000 tot meer dan 1.000.000 ritten per jaar.

 

Vervoers- en capaciteitsanalyse

Eind maart 2018 is studie 1 “vervoers- en capaciteitsanalyse” afgerond. In deze studie is door Movares en Transport & Mobility Leuven onderzocht met welke groei van het spoorvervoer in de periode tot 2030 rekening moet worden gehouden. Vervolgens is onderzocht wat de capaciteit is van het bestaande spoorwegnetwerk in het havengebied en met welke maatregelen de verwachte groei kan worden opgevangen. Uitgaande van de huidige infrastructuur blijken uit de simulatie in het realistische scenario de volgende knelpunten:

  • Er is onvoldoende capaciteit tussen Terneuzen en Axel
  • Er is nauwelijks voldoende capaciteit op de Sluiskilbrug
  • Het enkelsporige baanvak ten noorden van Wondelgem is een knelpunt
  • Het emplacement Gent-Zeehaven is krap
  • Het emplacement Terneuzen-Zuid is te klein
  • De gebruikswaarde van het spoor in Zeeuws-Vlaanderen is beperkt door veel stops, een lage snelheid en geen avondopening
  • Er worden toekomstige beperkingen verwacht (m.n. in NL) rondom geluid en externe veiligheid 

In de studie is ingezoomd op de mogelijke oplossingsrichtingen. Indien er een verbinding tussen Axel en Zelzate wordt gerealiseerd vervallen diverse knelpunten: er is geen probleem meer tussen Axel en Terneuzen, ook niet op de Sluiskilbrug, er is een evenwichtiger verdeling over de west- en oostoever waardoor ook het baanvak ten noorden van Wondelgem geen knelpunt is. Er ontstaat een redundant netwerk met een hogere betrouwbaarheid van het spoorvervoer.